Πανδημία: Ανορθολογικός καπιταλισμός ή επιστημινικός σοσιαλισμός;

Το κυβερνητικό αφήγημα για την αντιμετώπιση της πανδημίας περιέχει το δίλημμα: «ή με τα μέτρα της κυβέρνησης που ακολουθούν τις οδηγίες της επιστήμης και τα έχει καταφέρει καλά ή με τους συνωμοσιολόγους, τους αρνητές της μάσκας και τους ψεκασμένους που αντιδρούν στην κυβέρνηση και στα μέτρα της». <1> Είναι ένα φαιδρό και ψεύτικο δίλημμα.

Για το πόσο καλά τα έχει πάει η κυβέρνηση Μητσοτάκη μιλάνε οι αριθμοί. Από τη δήθεν "ασφαλή χώρα" την περασμένη άνοιξη φτάσαμε στα συνεχόμενα ρεκόρ αύξησης ημερήσιων κρουσμάτων, θανάτων και διασωληνομένων ασθενών το φθινόπωρο. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι συνεχίζει και λαμβάνει όλα τα κατάλληλα μέτρα, «ακολουθώντας τις οδηγίες της επιστήμης», αλλά η αποτελεσματικότητα των μέτρων εξαρτάται από την "ατομική ευθύνη" μας ως προς την τήρηση τους. Το ίδιο αφήγημα ακούμε από τις κυβερνήσεις όλου του κόσμου.

Οι κυβερνήσεις ακολουθούν τις οδηγίες της επιστήμης ή οι οδηγίες της επιστήμης ακολουθούν τις πολιτικές των κυβερνήσεων;

Πριν την εμφάνιση της πανδημίας Covid-19, όλες οι κυβερνήσεις και οι παγκόσμιοι οργανισμοί αγνόησαν τις έγκαιρες επιστημονικές προειδοποιήσεις ότι οι προηγούμενες πανδημίες εξαιτίας των κορονοϊών SARS-CoV-1 και MERS-CoV ήταν μέρος μιας επικίνδυνης τάσης για την εμφάνιση νέων και πιο θανατηφόρων κορονοϊών. Όπως το ίδιο αγνόησαν και τις επιστημονικές αναφορές, με την αρχική εμφάνιση του νέου ιού στην Κίνα, που προειδοποιούσαν για την υψηλή επικινδυνότητα του.<2>

Όταν εμφανίστηκε η επιδημία οι κυβερνήσεις στη Δύση την αντιμετώπισαν ως «μία μορφή βαριάς γρίπης». Ο Τραμπ, αλλά και άλλοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι και στην ίδια την Ευρώπη, μίλαγε για «κατασκευασμένο ιό από τα κινέζικα εργαστήρια». Στην Ελλάδα, ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Αρκουμανέας, στις 31 Γενάρη, δηλαδή πάνω από 1 μήνα από την εμφάνιση του ιού, δήλωνε «ενημερωμένος, προετοιμασμένος και αισιόδοξος»: «Συλλέγουμε και αναλύουμε όλα τα δεδομένα που έχουμε από όλο τον κόσμο και είναι δεδομένο ότι είμαστε σε απόλυτη ετοιμότητα… Είναι μια λοίμωξη με χαμηλή μεταδοτικότητα και μέτρια θνητότητα, σαν μια βαριά γρίπη. Άρα και να έρθει κάποια στιγμή στη χώρα μας, δε χρειάζεται να υπάρχει πανικός. Είμαστε έτοιμοι». <3>.

Όταν άρχισε να αποδεικνύεται ότι η νέα πανδημία δεν ήταν μία «γρίπη», οι κυβερνήσεις επιστράτευσαν τους «ειδικούς επιστήμονες».

Στην αρχή της πανδημίας δεν υπήρχαν σαφείς επιστημονικές απαντήσεις για όλα τα ζητήματα σε σχέση με το νέο κορονοϊό. Ούτε και ακόμα υπάρχουν. Οι επιστήμονες ακόμα μαθαίνουν για το πως συμπεριφέρεται αυτός ο ιός. Όμως, η, θεμιτή, «επιστημονική ασάφεια» ή/και η «επιστημονική διχογνωμία» χρησιμοποιήθηκε απροκάλυπτα από τις κυβερνήσεις, με την βοήθεια «ειδικών επιστημόνων» σε διάφορες κυβερνητικές «επιστημονικές επιτροπές», ώστε να υιοθετήσουν τέτοιες «επιστημονικές οδηγίες» που να προσαρμόζουν τις κυβερνητικές οδηγίες προς το πληθυσμό με τις πετσοκομμένες δυνατότητες σε υγειονομικό εξοπλισμό, υποδομές, προσωπικό και μέσα ατομικής προστασίας (όπως π.χ., μάσκες) και όχι με τις ανάγκες της δημόσιας υγείας. Η «επιστημονική» διαχείριση της πανδημίας από τις κυβερνήσεις εξελισσόταν και διαμορφώνονταν από τις οικονομικές και τεχνικές δυνατότητες με τις «επιστημονικές επιτροπές» να υπακούουν σε αυτές τις δυνατότητες πολλές φορές και «με το αζημίωτο».<4>

Η φράση «ακολουθώντας τις οδηγίες της επιστήμης» είναι μία πρόσοψη για να κρύψουν οι κυβερνήσεις την γύμνια τους και τις ταξικές επιλογές για την αντιμετώπιση της πανδημίας.  Η αριστερά, και ιδιαίτερα η επαναστατική αριστερά, έχει καθήκον να εξηγήσει για την πραγματική υλική βάση της πανδημίας, για τις ευθύνες των κυβερνήσεων, για το ρόλο της επιστήμης, για το πως μπορούμε να δώσουμε μία ταξική απάντηση στην υγειονομική και στην οικονομική κρίση του καπιταλισμού. Για να μπορέσουμε να στρέψουμε την πραγματική οργή του κόσμου προς τις κυβερνήσεις και το ίδιο το σύστημα.

Η περίπτωση της χρήσης μάσκας

Για να γίνει καλύτερα αντιληπτό, ας σταθούμε στην εξέλιξη των (ελληνικών και διεθνών) κυβερνητικών μέτρων που αφορούν τη χρήση της μάσκας. Αναμφίβολα, η χρήση (κατάλληλης και όχι οποιασδήποτε) μάσκας είναι ένα από τα βασικά μέτρα προστασίας ενάντια στην διάδοση του ιού. Ήδη από την πρώτη στιγμή της εμφάνισης του ιού αρκετοί επιστήμονες, κυρίως από τις χώρες της Άπω Ανατολής, ακόμα και όταν δεν ήταν γνωστός ο ακριβής τρόπος μετάδοσης του ιού (είτε από αερομεταφερόμενα σταγονίδια είτε από μολυσμένες επιφάνειες), προειδοποιούσαν τις κυβερνήσεις για την ανάγκη γενικευμένης χρήσης κατάλληλων μασκών στον γενικό πληθυσμό.

Όμως, η αρχική αντιμετώπιση της κυβέρνησης Μητσοτάκη, με τις οδηγίες των «ειδικών επιστημόνων» και του ΕΟΔΥ, ήταν ότι «η μάσκα δεν προστατεύει τον γενικό πληθυσμό και άρα δεν συστήνεται η χρήση τους γιατί μπορεί να δώσει και ένα απατηλό αίσθημα ασφάλειας» <5> στη συνέχεια άλλαξε σε: «η χρήση της μάσκας είναι μεν, από επιστημονικής άποψης, σωστή αλλά δεν προτείνεται στον γενικό πληθυσμό γιατί δεν ξέρει πώς να τη χρησιμοποιήσει και άρα μπορεί να μολυνθεί». <6> Η ίδια αντιμετώπιση υπήρχε και έξω από την Ελλάδα. Μέχρι και τον Απρίλιο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το Αμερικανικό Κέντρο Πρόληψης Νοσημάτων και το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης Νοσημάτων αποθάρρυναν τη γενικευμένη χρήση μάσκας και τη συνιστούσαν μόνο σε όσους ασθενούσαν και στο υγειονομικό προσωπικό <7>. Γιατί υπήρχε αυτή η, αντίθετη σε σχέση με σήμερα, αντιμετώπιση στη χρήση μάσκας;   

Επειδή μέχρι και τον Απρίλιο δεν υπήρχαν διαθέσιμες μάσκες όχι μόνο για τον γενικό πληθυσμό αλλά ούτε και για το ίδιο το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό στα νοσοκομεία. Χαρακτηριστική είναι η τότε ανακοίνωση της ΠΟΕΔΗΝ: «Τα Νοσοκομεία αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα με το υγειονομικό υλικό. Υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις σε μάσκες, γάντια, προστατευτικές στολές. Συχνά οι νοσηλευτές και οι γιατροί είναι αναγκασμένοι να προσφέρουν νοσηλευτική και ιατρική φροντίδα στους ασθενείς με κορωνοϊό χωρίς μάσκες υψηλής προστασίας. Αναγκάζεται το προσωπικό να μπαίνει σε θαλάμους περιστατικών με τον ιό με απλές μάσκες που και αυτές είναι πια είδος πολυτελείας». <8> Από την «Καθημερινή» μέχρι την «Εργατική Αλληλεγγύη» διαβάζαμε: «Μάλιστα, χθες, δύο γιατροί του νοσοκομείου «Σωτηρία» που εργάζονται σε πτέρυγα στην οποία νοσηλεύονται ασθενείς με COVID-19, –μεταξύ των οποίων και τέσσερις γιατροί–, προχώρησαν σε επίσημη καταγγελία σχετικά με ακατάλληλες μάσκες που έχουν λάβει και οι οποίες πλασάρονται ως κατάλληλες για ατμοσφαιρική ρύπανση και δεν είναι πιστοποιημένες για ιατρική χρήση»…«Χρεωθήκαμε ονομαστικά δύο μάσκες ενόψει εφημερίας, την ώρα που πρέπει να τις αλλάζουμε κάθε τρεις ώρες» κατήγγειλε η γιατρός του Γεννηματάς, Αργυρή Ερωτοκρίτου, «Ζητήσαμε μάσκες και η απάντηση ήταν, ‘γιατί μέχρι τώρα μάσκα φορούσες’;» κατήγγειλε στη συνέλευση του Συντονιστικού Νοσοκομείων, καθαρίστρια από τον Αγ. Σάββα. Δύσκολα θα βρεις νοσοκομείο, απ’ όπου δεν θα ακουστεί η αγανάκτηση των εργαζόμενων για την έλλειψη σε βασικά είδη υγιεινής, μάσκες, στολές, γάντια κλπ. <9>

Μπορεί η κυβερνητική προπαγάνδα να μίλαγε για «θωρακισμένη χώρα απέναντι στην απειλή της επιδημικής κρίσης» αλλά η πραγματικότητα ήταν ότι δεν υπήρχε καμία έγκαιρη προετοιμασία για την προμήθεια κατάλληλων, σε ποιότητα και ποσότητα, μασκών. Αυτή η έλλειψη καθόρισε και τις αρχικές οδηγίες της επιστημονικής επιτροπής και τα μέτρα της κυβέρνησης ως προς τη χρήση της μάσκας. Ο (αργοπορημένος) εφοδιασμός με μάσκες, συνοδευόμενος με κάθε λογής σκάνδαλα <10> και γελοιότητες, όπως τις μάσκες – αερόστατα που έστειλε η κυβέρνηση στα σχολεία, σε συνδυασμό με την αργοπορία της έλευσης του εμβολίου οδήγησε  στη «γενικευμένη χρήση μάσκας παντού» και τη μάσκα να «αντικαθιστά» το εμβόλιο μέχρι αυτό να βγει στην αγορά.

Ίδιες εξελισσόμενες «επιστημονικές οδηγίες» και παλινωδίες είχαμε και με τη σύσταση νοσηλείας, τα διαγνωστικά τεστ, τα πρωτόκολλα προστασίας, την διάρκεια της καραντίνας του εκτεθειμένου προσωπικού κ.ο.κ.

Από που προέρχεται ο ανορθολογισμός;

Οι πολλαπλές συνέπειες της πανδημίας και οι παλινωδίες των κυβερνήσεων ως προς την αντιμετώπισή της συνοδεύτηκαν με την εμφάνιση, στην «πολιτισμένη και αναπτυγμένη Δύση», μίας σειρά αντιεπιστημονικών, ανορθολογικών και συνωμοσιολογικών απόψεων που είτε αμφισβητούν την ίδια την υπάρξη είτε υποτιμούν την επικινδυνότητα της πανδημίας. Αυτού του είδους «άρνησης της επιστήμης» δεν είναι καινούρια. Έχουμε ήδη τους «αρνητές της κλιματικής αλλαγής», «της δαρβινικής εξέλιξης», του «εμβολιασμού». 

Πρόκειται για λαθεμένες και επικίνδυνες απόψεις που η αριστερά θα πρέπει να συγκρουστεί και με αυτές και με τους φορείς τους. Είναι απόψεις που αποτελούν «βολικό αντίπαλο» της κυβέρνησης και των επιλογών της που από τη μία θυσιάζει τη δημόσια υγεία για τα κέρδη των καπιταλιστών και προσπαθεί να αξιοποιήσει την πανδημία για επιθέσεις στην εργατική τάξη και τη νεολαία και από την άλλη επιδιώκει να κατατάξει τον κόσμο και την αριστερά που παλεύει ενάντια σε αυτές τις επιλογές σε «ανορθολογιστές» και «αρνητές μάσκας». <11> Είναι απόψεις τις οποίες η ακροδεξιά προσπαθεί να τις «συγκροτήσει» για να «σηκώσει κεφάλι» και στην Ελλάδα και διεθνώς. 

Ταυτόχρονα, όμως, δεν πρέπει να ξεγράφει και να κατατάξει, απαξιωτικά, τα κομμάτια της κοινωνίας (στην συντρηπτική πλειοψηφία είναι κόσμος της τάξης μας) που υιοθετούν ή επηρεάζονται από τέτοιες απόψεις σε «ψεκασμένους» ή, ακόμα χειρότερα, σε «ακροδεξιό ριζοσπαστισμό» <12> ή να ταυτίζει, όπως κάνει ο «Ριζοσπάστης», τους «αρνητές μάσκας» με το «κίνημα των πλατειών και των αγανακτισμένων». <13>.  

Πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί σε μια φαινομενικά ορθολογική κοινωνία που βασίζεται στην επιστήμη και την τεχνολογία του 21^ου αιώνα υπάρχει χώρος και ακροατήριο για τέτοιες «αντιεπιστημονικές» απόψεις.

Για να απαντήσουμε σε αυτό πρέπει να προσδιορίσουμε ποιος είναι ο λεγόμενος «επιστημονικός τρόπος σκέψης». Χρειάζεται να γυρίσουμε στην τοποθέτηση του Μαρξ ότι «κάθε επιστήμη θα ήταν περιττή, αν η μορφή εμφάνισης και η ουσία των πραγμάτων συμπίπτανε άμεσα» <14>. Δηλαδή, η επιστήμη μπορεί να μας βοηθήσει, να μας δώσει τα κατάλληλα εργαλεία, να κατανοήσουμε τον κόσμο όπως είναι πραγματικά και όχι όπως επιφανειακά εμφανίζεται. Επιπλέον, ο «επιστημονικός τρόπος σκέψης» πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά σε υλιστικές και όχι σε υπερφυσικές εξηγήσεις. Σ’ αυτό θα γυρίσουμε και παρακάτω.

Η ύπαρξη του ανορθολογισμού στην κοινωνία είναι το διπλό αποτέλεσμα της κρίσης της κυρίαρχης ιδεολογίας που, σε μία εποχή κρίσης του ίδιου του συστήματος, αναπαράγει ανορθολογικές απόψεις και ταυτόχρονα αντικατοπτρίζει και την επίδραση της αλλοτρίωσης της εργατικής τάξης μέσα στον καπιταλισμό.

Η μαρξιστική ανάλυση για την αλλοτρίωση είναι κάτι περισσότερο από τη γενική αίσθηση της αποξένωσης από τους άλλους. Είναι οι αντιφάσεις που απορρέουν από την ανάγκη των εργατών να πουλήσουν την εργασία τους με αντάλλαγμα ένα μισθό για να μπορέσουν να ζήσουν. Ο εργαζόμενος δημιουργεί ένα υλικό ή πνευματικό προϊόν και ως ανταμοιβή λαμβάνει ένα μισθό από τον εργοδότη του. Αυτό το προϊόν πωλείται στην αγορά, από τον εργοδότη, σε τιμή μεγαλύτερη από το κόστος παραγωγής του και αυτή η διαφορά είναι η πηγή του κέρδους του εργοδότη. Στο τέλος όλης αυτής της διαδικασίας, το προϊόν εμφανίζεται στον εργαζόμενο ως ένα ξένο αντικείμενο και όχι ως ένα προϊόν της δικής του εργασίας. Αλλά, δεν είναι μόνο τα προϊόντα που του φαίνονται ξένα. Οι άνθρωποι στον καπιταλισμό τείνουν να βλέπουν την ίδια την κοινωνία ως ξένη προς αυτούς και κατά συνέπεια και την ίδια την επιστήμη, που είναι προϊόν αυτής της κοινωνίας, με καχυποψία και ανησυχία ως κάτι ξένο προς αυτούς. <15>

Αντί να χλευάζουμε αυτούς που είναι ευάλωτοι στο να πιστεύουν ανορθολογικές απόψεις, είναι σημαντικό να δείξουμε τους φορείς αυτών των απόψεων και κυρίως τον Τραμπ, ο οποίος είναι, φαινομενικά, ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον κόσμο.

Ο Τραμπ στις ΗΠΑ αλλά και ο Τζόνσον στη Βρετανία, ο Μπολσονάρο στη Βραζιλία και διάφοροι άλλοι δεξιοί ηγέτες είναι οι πολιτικές εκείνες δυνάμεις που ξεκίνησαν τη δημαγωγία και έδωσαν περιθώρια στην ακροδεξιά να προσπαθεί να καπηλευτεί τις αδυναμίες από κομμάτια της κοινωνίας που θεωρούν ότι οι απόψεις και οι ανησυχίες τους δεν λαμβάνονται υπόψη από το κατεστημένο που κυριαρχεί στην πολιτική. Και επειδή αυτό το κατεστημένο έχει την τάση να κρύβεται πίσω από το μανδύα του «επιστημονικού ορθολογισμού» η πολιτική αντίδραση εναντίον του μπορεί να λάβει και «αντιεπιστημονική» μορφή. Αυτό έχει επηρεάσει και την αντίδραση τους απέναντι στην πανδημία.

Δεν πρέπει να υποτιμάμε τη δυνατότητα τέτοιων πολιτικών, παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι είναι υπεύθυνοι για την πανδημία και τις συνέπειες της, να κατευθύνουν τη δυσαρέσκεια του κόσμου από αυτές τις συνέπειες προς αντιεπιστημονικές απόψεις και «φανταστικούς εχθρούς» ακόμα και έναντια σε μέτρα δημόσιας υγείας επειδή, π.χ., το λοκνταουν έχει αρνητικές επιπτώσεις και σε εκείνους που βρίσκονται στο κάτω μέρος της κοινωνίας.

Πολύ δε περισσότερο όταν «έγκριτοι» επιστήμονες είτε αναπαράγουν ανοικτά ανορθολογικές απόψεις (π.χ. η καθηγήτρια και λοιμωξιολόγος Γιαμαρέλλου που δήλωνε ότι: «Όποιος κοινωνήσει δεν θα κολλήσει κορωνοϊό. Είναι Μυστήριο, δεν ισχύει η έννοια της επιστήμης» <16>) είτε διαστρεβλώνουν την κοινή λογική για να δικαιολογήσουν κυβερνητικά μέτρα (π.χ. ο καθηγητής Μαγιορκίνης και τα περίφημα διαγράμματα για να δικαιολογήσει τους 25 μαθητές ανά τάξη <17>) είτε υποστηρίζουν τα κυβερνητικά μέτρα ανάλογα με τις επιδιώξεις της κυβέρνησης (π.χ. έγκριση της αύξησης πληρότητας στα πλοία την τουριστική περίοδο από την «επιστημονική επιτροπή» του Υπουργείου Υγείας <18>).

Μαρξισμός και επιστήμη

Η συζήτηση περί ανορθολογισμού ανοίγει και τη συζήτηση για τη σχέση που πρέπει να έχει η αριστερά με την επιστήμη. Χρειάζεται να δούμε αυτή τη σχέση από την πλευρά του μαρξισμού.

Υπάρχει μια πλούσια παράδοση της μαρξιστικής σκέψης για την επιστήμη. Από τα πρώτα γραπτά των Μαρξ και Ένγκελς, μέχρι τις συμβολές των Λένιν, Τρότσκι, Μπουχάριν και Χέσσεν, έως το έργο σύγχρονων μαρξιστών συγγραφέων και επιστημόνων όπως ο Richard Lewontin και ο Steven Rose, ο μαρξισμός μας βοηθά να καταλάβουμε τη φύση της σύγχρονης επιστήμης και ταυτόχρονα παρέχει τη βάση τόσο για το θαυμασμό των επιτυχιών της όσο και για την κριτική ανάλυση των αδυναμιών της. Στηριζόμενοι σ’ αυτή την παράδοση, οι μαρξιστές πρέπει να είναι ταυτόχρονα και υπερασπιστές της επιστήμης και κριτικοί απέναντι της. <19>

Ένα σημείο εκκίνησης είναι η αναγνώριση ότι η επιστήμη είναι πάνω από όλα μια αναζήτηση για την πραγματική, αντικειμενική κατάσταση του κόσμου. Οι ανακαλύψεις σε τομείς τόσο διαφορετικούς, από τη γενετική έως τη κβαντική φυσική, είναι σημαντικές γιατί είτε διευρύνουν την κατανόηση μας για την πραγματικότητα είτε οδηγούν σε σημαντικά πρακτικά οφέλη από τεχνολογικά προϊόντα έως νέες μεθόδους διάγνωσης και θεραπείας ασθενειών. Μια βασική θέση της μαρξιστικής θεωρίας είναι ότι οι άνθρωποι έχουνε την ικανότητα να διευρύνουν την κατανόηση τους και να ελέγχουν τον κόσμο στον οποίο ζούνε. Η ανάπτυξη της επιστήμης, και η χρησιμοποίηση της, αντιπροσωπεύει την απόδειξη αυτής της ικανότητας. Ο Μαρξ και ο Ένγκελς περιγράφουν τη δική τους υλιστική αντίληψη της ιστορίας ως μια «επιστημονική κατανόηση του κοινωνικού κόσμου» και όχι απλώς ως μία άποψη από τη σκοπιά μιας κοινωνικής τάξης ή μιας ιστορικής περιόδου.

Αλλά, σε αντίθεση με την κυρίαρχη ιδεολογία που θεωρεί ότι η επιστήμη μπορεί να γίνει κατανοητή μόνο ως ένα αυτόνομο σώμα ιδεών και με μια σταθερή μέθοδο που εγγυάται τον ορθολογισμό, την ουδετερότητα και την αντικειμενικότητά της, οι μαρξιστές υποστηρίζουν ότι η επιστήμη είναι κοινωνικά ενσωματωμένη και οι βασικές της έννοιες και μέθοδοι έχουν αλλάξει και συνεχίζουν να αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου. Χρειάζεται να θυμηθούμε τον Λένιν όταν έγραφε ότι «η ανθρώπινη γνώση δεν είναι (ή δεν ακολουθεί) μια ευθεία γραμμή, αλλά μια καμπύλη, που προσεγγίζει ατέλειωτα μια σειρά κύκλων, μια σπείρα». <20>

Ως δημιούργημα του κοινωνικού συστήματος, η επιστήμη παραμορφώνεται από τους υλικούς και ιδεολογικούς περιορισμούς μιας καπιταλιστικής κοινωνίας που βασίζεται στο κέρδος και αυτή η παραμόρφωση μπορεί να την επηρεάσει με πολλούς τρόπους.

Έτσι, στον καπιταλισμό, ορισμένοι τομείς έρευνας έχουν προτεραιότητα έναντι άλλων σε ό, τι αφορά, π.χ., τη χρηματοδότηση τους. Το βιώνουμε σήμερα ως αποτέλεσμα της έλλειψης κατάλληλων φαρμάκων ή ενός εμβολίου απέναντι στην πανδημία εξαιτίας των προτεραιοτήτων της φαρμακοβιομηχανίας και της διακοπής χρηματοδότησης των ερευνών για αντίστοιχα εμβόλια από προηγούμενες πανδημίες κορονοϊών <21>. Πάνω από το μισό του παγκόσμιου συνόλου των ερευνητικών δαπανών πηγαίνει στη πολεμική βιομηχανία για να βρει νέες και πιο αποτελεσματικές μεθόδους για τη σφαγή πληθυσμών στις ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις. Παλεύουμε ώστε αυτά τα κονδύλια να φύγουν από τη πολεμική βιομηχανία και να πάνε στην έρευνα που θα βελτιώσει τη ζωή των απλών ανθρώπων σε όλο τον πλανήτη. Να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση, π.χ., της ιατρικής έρευνας και την μαζική εφαρμογή τέτοιων ερευνών στη διάγνωση και τη θεραπεία ασθενειών στα νοσοκομεία μας.

Δεν είναι, όμως, μόνο οι χρηματοδοτικές προτεραιότητες που στρεβλώνουν την επιστήμη. Επιστημονικές απόψεις, όπως, π.χ., σχετικά με το ρόλο των γονιδίων στον προσδιορισμό της ανθρώπινης κατάστασης, έχουν συχνά χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσουν αντικοινωνικές, ρατσιστικές, σεξιστικές και ομοφοβικές απόψεις. Οι ψευτοεπιστημονικές θεωρίες του «γενετικού ντετερμινισμού» (η συμπεριφορά μας καθορίζεται από τα γονίδια μας) και του «γενετικού αναγωγισμού» (όλες οι εξηγήσεις  στην ανθρώπινη συμπεριφορά μπορούν τελικά να αντικατασταθούν από εξηγήσεις στο επίπεδο του γονιδίου) είναι μόνο δύο παραδείγματα για το πώς η βιολογία έχει επιστρατευτεί για να υποστηρίξει την ιδεολογία της άρχουσας τάξης. Το ίδιο και οι ιδέες του Δαρβίνου που ενώ αρχικά θεωρήθηκαν, και σωστά, ως απειλή για την κυρίαρχη ιδεολογία τώρα χρησιμοποιούνται από τους δήθεν «κοινωνικούς Δαρβινιστές» ως βάση για «επιχειρήματα» που υποστηρίζουν τον καπιταλισμό και την κοινωνική ιεραρχία. Παρόμοια επιχειρήματα χρησιμοποιήθηκαν στις αρχές του 20^ου αιώνα από το κίνημα της «ευγονικής» και έδωσαν «επιστημονικό» άλλοθι στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και στο Ολοκαύτωμα. Η αριστερά πρέπει συνεχώς να συγκρούεται με τέτοιες στρεβλώσεις των επιστημονικών ευρημάτων που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την κυρίαρχη ιδεολογία.

Όμως, η κριτική στην «στρέβλωση της επιστήμης στον καπιταλισμό» δεν πρέπει να φτάνει να συμφωνεί με απόψεις που υποστηρίζουν ότι «η σύγχρονη επιστήμη διαστρεβλώνεται τόσο πολύ από τις αξίες του καπιταλισμού που παύει να παρουσιάζει μια αληθινή εικόνα του κόσμου και απλά αναπαράγει την κυρίαρχη ιδεολογία». <22> Η επιστήμη, παρά τις στρεβλώσεις, εξακολουθεί να είναι ο τρόπος για να κατανοήσουμε τον κόσμο όπως είναι πραγματικά και όχι όπως επιφανειακά εμφανίζεται. Επιπλέον, η επιστήμη δεν εξελίσσεται μόνο ως το αποτέλεσμα της επίδρασης εξωτερικών κοινωνικών δυνάμεων προς αυτή αλλά έχει και τη δικιά της «εσωτερική λογική» που μπορεί ακόμη και να υπονομεύσει θεωρίες που αντικατοπτρίζουν την κυρίαρχη ιδεολογία.

Δεν είναι μόνο λαθεμένη η άποψη της «απόρριψη της σύγχρονης επιστήμης» αλλά υπάρχουν και πρακτικές συνέπειες από αυτή την «απόρριψη».

Εάν η σύγχρονη επιστήμη απλά αναπαράγει την κυρίαρχη ιδεολογία τότε δεν έχει νόημα να παλεύουμε για ελεύθερη πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης για όλα τα παιδιά της εργατικής τάξης ή αν οι πρόσφατες επιστημονικές εξελίξεις στη βιοϊατρική είναι εγγενώς προβληματικές ή αντιδραστικές, τότε δεν έχει νόημα να καταπολεμήσουμε τις περικοπές στη χρηματοδότηση της ιατρικής έρευνας και την εισαγωγή στα νοσοκομεία νέων διαγνωστικών μεθόδων και θεραπειών. Μια άλλη συνέπεια είναι ότι και οι ίδιοι οι επιστήμονες θεωρούνται ως μέρος του προβλήματος, ως άτομα, δηλαδή, που πληρώνονται για την αναπαραγωγή της καπιταλιστικής ιδεολογίας. Αυτό όχι μόνο αγνοεί την πραγματικότητα της ζωής των επιστημόνων (μισθωτοί που βιώνουν την πτώση του βιοτικού επιπέδου τους και την ανασφάλεια στην εργασία) αλλά παραβλέπει την εμφάνιση μίας νέας μαζικής αριστερής ριζοσπαστικοποίησης στην παγκόσμια επιστημονική κοινότητα που έχει συμβάλει στις μάχες που έχουν ανοίξει, μέσα και έξω από την επιστημονική κοινότητα, υπερασπίζοντας την διαλεκτική προσέγγιση της επιστήμης και κατά προέκταση τα ριζοσπαστικά κινήματα ενάντια είτε στην ομοφοβία είτε στην κλιματική αλλαγή. <23>

Να απελευθερώσουμε την επιστήμη από τους υλικούς και ιδεολογικούς περιορισμούς της καπιταλιστικής κοινωνίας

Η μαρξιστική κριτική της επιστήμης είναι ταυτόχρονα και μια μάχη για τον μετασχηματισμό της. Η εμπειρία της Ρωσικής Επανάστασης που έδειξε, έστω και για μια σύντομη περίοδο, τη δύναμη των απλών ανθρώπων να μεταμορφώσουν την κοινωνία και την επιστήμη, παραμένει ένα ισχυρό παράδειγμα. <24>

Μόνο σε μια τέτοια κοινωνία θα απελευθερώσουμε την επιστήμη από τους υλικούς και ιδεολογικούς περιορισμούς μιας καπιταλιστικής κοινωνίας και μόνο σε μια τέτοια κοινωνία θα είναι δυνατόν να διασφαλιστεί ότι η επιστήμη θα αναπτυχθεί ακόμα περισσότερο και θα χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της ζωής όλων των ανθρώπων, και όχι μόνο των λίγων προνομιούχων, σε απόλυτη αρμονία με το φυσικό περιβάλλον.

 

1.      1. https://www.tanea.gr/2020/09/13/politics/mitsotakis-gia-theories-synomosias-ti-eipe-gia-arnites-maskas-kai-antiemvoliastes/

2.      2. Δείτε περισσότερα στο: Πάνος Γκαργκάνας, Η πολλαπλή αποτυχία του καπιταλισμού, Σοσιαλισμός από τα Κάτω, Νο 140, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1237

3.     3. https://tvxs.gr/news/ellada/p-arkoymaneas-31012020-o-koronoios-einai-mia-loimoksi-me-xamili-metadotikotita

4.      4. https://www.efsyn.gr/ellada/ygeia/258474_kybernitiko-doraki-se-idiotiko-omilo

5.      5. https://www.iefimerida.gr/ygeia/koronoios-maska-apatilo-aisthima-asfaleias

6.     6. Σ. Τσιόδρας: «Προς το παρόν δεν συστήνεται η χρήση μάσκας και γαντιών από τον γενικό πληθυσμό», https://www.amna.gr/ota/article/448537/S-Tsiodras-Pros-to-paron-den-sustinetai-i-chrisi-maskas-kai-gantion-apo-ton-geniko-plithusmo

7.      7. Δείτε παραπομπή 5

8.   8.  https://www.tanea.gr/2020/03/27/greece/poedin-ta-nosokomeia-agorazoun-tis-prostateytikes-maskes-52-fores-akrivotera

9.   9.   https://www.kathimerini.gr/society/1072054/kataggelies-giatron-gia-akatalliles-maskes-kai-elleipseis και Εργατική Αλληλεγγύη, Νο 1415, Αγώνας για να σώσουμε ζωές: Μέτρα πραγματικής προστασίας, https://ergatiki.gr/article.php?id=21993&issue=1415

1010.  Οι μάσκες έγιναν αναγκαίες και τις κατασκευάζει φίλος της οικογένειας Μητσοτάκη, https://www.documentonews.gr/article/oi-maskes-eginan-anagkaies-kai-tis-kataskeyazei-filos-ths-oikogeneias-mhtsotakh

11.    11. «Αρνητές μάσκας» για τον Πέτσα οι διαμαρτυρόμενοι κάτοικοι της Καρδίτσας, https://thepressproject.gr/arnites-maskas-gia-ton-petsa-oi-diamartyromenoi-katoikoi-tis-karditsas και Α. Γεωργιάδης: «Βλέποντας τις εικόνες αυτών που συγκεντρώθηκαν και άρχισαν να πατούν και να καίνε τις μάσκες σκέφτηκα πως πάνω κάτω η ίδια νοοτροπία βρίσκεται και πίσω από κάθε αντίδραση. Όχι στις Ανεμογεννήτριες, Όχι στις Επενδύσεις, Όχι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, Όχι στο ΝΑΤΟ, Όχι στο ένα, Όχι στο άλλο! Γενικά Όχι!», https://www.newsbeast.gr/politiki/arthro/6603844/adonis-georgiadis-me-tin-idia-nootropia-poy-antidrame-stis-maskes-antidrame-kai-stis-ependyseis

12.   12.  https://www.avgi.gr/arheio/363654_psekasmenoi-oloy-toy-kosmoy-enotheite

13.   13. https://www.rizospastis.gr/story.do?id=10925119

1414.  Κ. Μαρξ: Το Κεφάλαιο, τόμ. 3ος, σ. 1004

1515.  Γιώργος Ράγκος, Ο Μάρξ και η Αλλοτρίωση, Εργατική Αλληλεγγύη, 1383, https://ergatiki.gr/article.php?id=20754

1616.   https://www.iefimerida.gr/ellada/giamarelloy-opoios-koinonisei-den-kolla-koronoio

17. 17.  https://www.cnn.gr/ellada/story/232402/magiorkinis-giati-den-exei-megali-simasia-to-megethos-ton-taxeon

1818.  https://www.skai.gr/plakiotakis-se-skai-i-maska-egine-ypoxreotiki-kai-sto-katastroma-logo-synostismou

1919.   John Parrington, Science, socialism and the Russian Revolution, International Socialism, 155, http://isj.org.uk/science-socialism-and-the-russian-revolution

2020.  Βλαντίμιρ Λένιν, Σχετικά με το ζήτημα της διαλεκτικής, Άπαντα, τ. 29, σ. 316-322, εκδ. Σύγχρονη Εποχή

21. 21. Γιώργος Ράγκος, Φαρμακευτικές εταιρείες και εμβόλια - Όταν τα κέρδη μπαίνουν πάνω από ανθρώπινες ζωές, Σοσιαλισμός από τα Κάτω, Νο 142, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1258

2222.   Δείτε παραπομπή 19

2323.  Εύα Παπαϊωάννου, Οι εργαζόμενοι της (κλιματικής) αλλαγής, Σοσιαλισμός από τα Κάτω, Νο 137, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1201

2424.  Δείτε παραπομπή 19

  

Πριν 50 χρόνια: Iron Butterfly - New Day

Πριν 30 χρόνια: The Soup Dragons - I'm Free

No Zackie, No peace!

 

Messer Chups - Don't Say Cheese (Full Album) (2020)

Πριν 20 χρόνια: Messer Chups - Vamp Babes

Πριν 10 χρόνια: Messer chups -Shandor Diabolikov

Πριν 40 χρόνια: Visage - Mind Of A Toy

Πριν 50 χρόνια: Van der Graaf Generator - Killer

Πριν 40 χρόνια: Spandau Ballet - To Cut A Long Story Short

Πριν 40 χρόνια: The Cure - A Forest (Top of the Pops, 1980)

THE CURE - UNTITLED DOCUMENTARY FILM SERIES - PART 1/4

THE CURE - UNTITLED DOCUMENTARY FILM SERIES - PART 3/4

THE CURE - UNTITLED DOCUMENTARY FILM SERIES - PART 2/4

THE CURE - UNTITLED DOCUMENTARY FILM SERIES - PART 4/4

Πριν 40 χρόνια: Tuxedomoon - What use?

Δίκη Χρυσής Αυγής: Η στιγμή που ακούγεται η καταδίκη Μιχαλολιάκου

Ένα τραγούδι για σήμερα: Chumbawamba - Enough is Enough (Kick it over) - Bella Ciao

ΝΙΚΗΣΑΜΕ! Η ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΧΡΥΣΗ ΑΥΓΗ ΣΤΗ ΦΥΛΑΚΗ!

 

Τετάρτη 7/10 Στη φυλακή οι νεοναζί δολοφόνοι της Χρυσής Αυγής. Συγκέντρωση στο Μετρό Αμπελοκήπων 9πμ και Πορεία στο Εφετείο

 

R.I.P. Quino

 

Πριν 40 χρόνια: ABBA - Lay All Your Love on Me

H κυβέρνηση χάνει τον έλεγχο της πανδημίας: Ώρα να τους διώξουμε

Γιώργος Ράγκος, Εργατική Αλληλεγγύη, 23/09/2020, No 1439

Η πανδημία είναι εκτός ελέγχου. Σε όλο το κόσμο έχουν καταγραφεί πάνω από 31 εκατομμύρια ασθενείς από την πανδημία, οι νεκροί πλησιάζουν το 1 εκατομμύριο και η αναλογία θανάτων σε σχέση με το σύνολο των ασθενών είναι κοντά στο 3,5%.  

Στην Ελλάδα, τα ημερήσια νέα κρούσματα αυξάνονται σταθερά και oι θάνατοι έχουν ξεπεράσει τους 340. Η Αττική καταγράφει πλέον 3 νέα ημερήσια κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους. Oι διασωληνωμένοι ασθενείς έχουν διπλασιαστεί τις τελευταίες τρεις εβδομάδες και ήδη από τις 75 κλίνες ΜΕΘ, για περιστατικά Covid-19, οι 62 είναι κατειλημμένες. Καθημερινά εντοπίζονται συρροή κρουσμάτων σε εταιρίες και εργοστάσια (στη Novibet στη Μεταμόρφωση, σε εργοστάσιο στο Κορωπί με 11 κρούσματα σε 150 εργαζόμενους, σε εργοστάσιο ανακύκλωσης στον Ασπρόπυργο), σε στρατόπεδα συγκέντρωσης προσφύγων και μεταναστών (Μαλακάσα, Ριτσώνα, Καρά Τεπέ), σε γηροκομεία, σε φυλακές, ακόμα και σε νοσοκομεία. Ήδη από την πρώτη βδομάδα λειτουργίας των σχολείων έχουμε τα πρώτα κλεισίματα τμημάτων και ολόκληρων σχολείων εξαιτίας κρουσμάτων, είτε εκπαιδευτικών, είτε μαθητών. 

Με δεδομένο ότι οι ερευνητικές προσπάθειες για ένα ή περισσότερα αποτελεσματικά εμβόλια είναι ακόμη στην αρχή και, σε κάθε περίπτωση, μέχρι να υπάρξει κάποιο ή κάποια αποτελεσματικά εμβόλια θα πάρει κάμποσα χρόνια, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι, με βάση το σημερινό παγκόσμιο ρυθμό αύξησης των κρουσμάτων και χωρίς να υπάρχουν σοβαρές μεταλλάξεις του ιού, το 30 - 40% του πληθυσμού θα νοσήσει από την πανδημία μέσα στα επόμενα τρία χρόνια. Με αυτό το εφιαλτικό σενάριο έχουμε να αναμετρηθούμε.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε "νέα" περιοριστικά μέτρα για την Αττική που θα ισχύουν μέχρι τις 4 Οκτωβρίου και αν αυτά δεν αποδώσουν (που δεν θα αποδώσουν) όλοι ομολογούν ότι η Αττική θα μπει σε ένα καινούριο λοκντάουν. Ένα δεύτερο κύμα γενικών ή τοπικών λοκντάουν υπάρχει ήδη σε μία σειρά από χώρες ενώ οι περισσότερες αναμένεται να το εφαρμόσουν το επόμενο διάστημα με τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο να θεωρούνται οι πιο επικίνδυνοι για την πανδημία εξαιτίας και της αναμενόμενης εμφάνισης της εποχικής γρίπης.    

Το πρώτο ερώτημα είναι γιατί ζούμε μία "έξαρση της πανδημίας", στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο, ύστερα από ένα σχεδόν παγκόσμιο λοκντάουν την περασμένη άνοιξη. Η απάντηση έχει να κάνει με την αλλοπρόσαλη και επικίνδυνη αντιμετώπιση της πανδημίας από τις κυβερνήσεις. Στη πραγματικότητα, σήμερα δεν έχουμε μία "νέα έξαρση της πανδημίας" αλλά βιώνουμε τα αποτελέσματα της αντιμετώπισης της πανδημίας από τη πρώτη περίοδο της εμφάνισής της μέχρι και σήμερα. Το λοκντάουν της άνοιξης ήταν η βασική επιλογή όλων σχεδόν των κυβερνήσεων, αλλού αμέσως αλλού με καθυστερήσεις και ταλαντεύσεις. Το λοκντάουν επιλέχθηκε για να μπει κάποιο φρένο στη ραγδαία εξάπλωση των κρουσμάτων ώστε να αντέξουν ως ένα βαθμό τα διαλυμένα, από τις νεοφιλελεύθερες περικοπές και ιδιωτικοποιήσεις, δημόσια συστήματα Υγείας και, θεωρητικά, θα βοηθούσε για να "κερδίσουν χρόνο" οι (απροετοίμαστες) κυβερνήσεις και το ίδιο το σύστημα για να αντιμετωπίσουν την νέα πανδημία και ταυτόχρονα να ενισχύσουν την πρόληψη, τη θεραπεία, τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας για την αντιμετώπιση της πανδημίας και μετά τη λήξη του λοκντάουν. 

Το λοκντάουν αποδείχθηκε αναποτελεσματικό γιατί στη διάρκειά του οι κυβερνήσεις δεν πήραν κανένα ουσιαστικό μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση. Οι φτωχοί και οι "ευάλωτοι" πληθυσμοί εξακολουθούσαν να πεθαίνουν από τη νόσο και επιπλέον ο τρόπος με τον οποίο έγινε η άρση της καραντίνας, υπό την πίεση των καπιταλιστών για την "επανεκκίνηση της οικονομίας", έδωσε τη δυνατότητα στον ιό να βρει πρόσφορο έδαφος σε ένα ανυπεράσπιστο πληθυσμό. 

Στην Ελλάδα αυτή η εικόνα βγάζει μάτια. O Μητσοτάκης και η κυβέρνηση προσπάθησαν να αξιοποιήσουν επικοινωνιακά τη δήθεν "καλή εικόνα" της Ελλάδας στη περίοδο της καραντίνας.  Το αφήγημα της κυβέρνησης για την Ελλάδα που "κέρδισε τη μάχη με την πανδημία" και είναι μία "ασφαλής χώρα" αποδείχθηκε γρήγορα ότι είχε κοντά ποδάρια. Η καραντίνα ήταν μία περίοδος αλλοπρόσαλων οδηγιών προστασίας (με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη χρήση ή μη της μάσκας), όπου ποτέ δεν καταγράφηκαν και άρα δεν αντιμετωπίστηκαν τα πραγματικά κρούσματα, που τα ρημαγμένα από τα μνημόνια δημόσια νοσοκομεία στέναζαν με ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό.  

Κατακόρυφη αύξηση

 Υπό αυτές τις συνθήκες, η άρση της καραντίνας (με την προτροπή της "ατομικής ευθύνης") τον Μάιο και το "άνοιγμα του τουρισμού" (χωρίς στοιχειώδεις υγειονομικούς ελέγχους και μέτρα προστασίας γιατί έτσι απαιτούσαν οι tour operators, οι αεροπορικές εταιρείες, οι εφοπλιστές, οι ξενοδόχοι και οι μεγαλοϊδιοκτήτες της εστίασης και των κέντρων διασκέδασης) τον Ιούλιο, οδήγησαν στην αναμενόμενη κατακόρυφη αύξηση των κρουσμάτων. 

Τα νέα μέτρα της κυβέρνησης ή ένα δεύτερο λοκντάουν δεν μπορούν να αντιστρέψουν την εξέλιξη της πανδημίας. Ουσιαστκά, η κυβέρνηση πέρα από τις, ανεφάρμοστες σε συνθήκες καταναγκαστικού ή αναπόφευκτου συνωστισμού, οδηγίες για κοινωνική αποστασιοποίηση, απαγορεύει τις δημόσιες συναθροίσεις, προωθεί δήθεν την τηλεργασία για τις "ευπαθείς ομάδες" και το 40% του προσωπικού στα γραφεία του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και επεκτείνει τη χρήση μάσκας σε δημόσιους και ιδωτικούς χώρους. Με την εξέλιξη της πανδημίας και χωρίς κανένα ουσιαστικό μέτρο ιχνηλάτησης των κρουσμάτων, ενίσχυσης των νοσοκομείων, των σχολείων, των ΜΜΜ, των κοινωνικών δομών, τα μέτρα που ανακοίνωσε η κυβέρνηση είναι καθαρός εμπαιγμός. 

Είναι εμπαιγμός γιατί για να θεωρηθούν «ευπαθής ομάδα» οι εργαζόμενοι άνω των 65 ετών θα πρέπει υποχρεωτικά να αποδείξουν με ιατρικά έγγραφα ότι έχουν όλων των ειδών τις αρρώστιες και η τηλεργασία για το 40% του προσωπικού στα γραφεία δεν θεωρείται υποχρεωτική «αν υπάρχουν ήδη μέτρα όπως η απόσταση του 1,5 μέτρου». Είναι εμπαιγμός γιατί την ίδια στιγμή άνοιξε τα σχολεία με πάνω από 25 παιδιά ανά τάξη χωρίς παραπάνω εκπαιδευτικούς και προσωπικό καθαριότητας, δεν προχώρησε σε προσλήψεις προσωπικού και δεν έκανε παραγγελίες καινούριων συρμών και λεωφορείων για να ενισχύσει με περισσότερα δρομολόγια τα ΜΜΜ για να μην υπάρχει συνωστισμός, έχει αφήσει ασύδοτα τα αφεντικά στους χώρους δουλειάς όπου οι εργαζόμενοι φοβούνται να δηλώσουν ασθένεια, στοιβάζει τους μετανάστες και πρόσφυγες στα κλειστά κέντρα κράτησης.

Την ίδια στιγμή που οι αλυσίδες των ιδιωτικών διαγνωστικών κέντρων θησαυρίζουν από τα τεστ, η κυβέρνηση συνεχίζει να αρνείται τη μαζική και δωρεάν ιχνηλάτηση του πληθυσμού. Χωρίς μαζικά προληπτικά τεστ τα σχολεία, οι σχολές, οι χώροι εργασίας, τα γηροκομεία, τα στρατόπεδα φαντάρων, οι φυλακές, τα κέντρα κράτησης μεταναστών και προφύγων ακόμα και τα ίδια τα νοσοκομεία έχουν μετατραπεί σε "υγειονομικές βόμβες" με μοναδικό μέσο προστασίας τη χρήση μάσκας. 

Στη δημόσια Υγεία, πριν την πανδημία οι κενές θέσεις στα νοσοκομεία ξεπερνούσαν τις 30.000 σε όλους τους κλάδους. Στη διάρκεια της πανδημίας έχουν προσληφθεί μόλις 4.700 επικουρικοί νοσηλευτές και ελάχιστοι μόνιμοι γιατροί. Όπως καταγγέλλει η ΟΕΝΓΕ, η έλλειψη γιατρών και νοσηλευτών οδηγεί στη μη τήρηση των "υγιειονομικών πρωτοκόλλων" ακόμα και μέσα στα νοσοκομεία. Γιατροί με κρούσματα δεν μπορούν να μπουν σε απομόνωση για όσο διάστημα απαιτείται γιατί δεν υπάρχουν αντικαταστάτες, κλινικές στις οποίες εμφανίστηκαν κρούσματα δεν μπορούν να κλείσουν για απολύμανση. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν σε όλη την Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΠΟΕΔΗΝ, κάτω από 750 λειτουργούσες κλίνες ΜΕΘ. Ενώ κάθε κλίνη ΜΕΘ χρειάζεται το λιγότερο 4 νοσηλευτές, σήμερα λειτουργούν με 2 νοσηλευτές. 

Πρόθυμοι σύμμαχοι σ' αυτή την επικίνδυνη κυβερνητική πολιτική αποτελούν διάφορες "συμβουλευτικές επιτροπές ειδικών". Όπως, σωστά, τονίζει η ΟΕΝΓΕ: "Ασκούμε κριτική και σε προτάσεις επιστημόνων που με διάφορα επιστημονικοφανή πορίσματα προσαρμόζουν τις προτάσεις τους στις επιλογές της κυβέρνησης. Το παράδειγμα με τον αριθμό των μαθητών ανά τάξη, οι αντιφάσεις για τη χρήση της μάσκας και τα πρωτόκολλα που πρότειναν για τα πλοία και τα αεροπλάνα είναι αρκετά για να καταδείξουν ότι τελικά η επιστήμη σε κρίσιμες στιγμές συμμορφώνεται στις επιλογές της τάξης που κυβερνά, αντί να συμβαίνει το αντίθετο".  

Η μόνη ελπίδα για να αντιμετωπίσουμε την πανδημία είναι οι εργατικοί αγώνες σε σύγκρουση με αυτή την κυβέρνηση. Για μαζικές προσλήψεις μόνιμου προσωπικού και μαζικά επαναλαμβανόμενα τεστ παντού. Για να ενισχυθούν το δημόσιο σύστημα Υγείας, οι δημόσιες και δημοτικές κοινωνικές δομές, το εκπαιδευτικό σύστημα, τα ΜΜΜ, για να γίνουν ασφαλείς οι χώροι δουλειάς, εκπαίδευσης και οι δημόσιοι χώροι. Για να αξιοποιήσουμε όλες οι δυνατότητες που υπάρχουν για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Για να ανατρέψουμε αυτή την κυβέρνηση που μας το στερεί.  

Φαρμακευτικές εταιρείες και εμβόλια - Όταν τα κέρδη μπαίνουν πάνω από ανθρώπινες ζωές

Ο Γιώργος Ράγκος δίνει την πραγματική εικόνα του αγώνα δρόμου για το εμβόλιο μέσα στη νέα έξαρση της πανδημίας Covid19

Όταν ολοκληρώνεται αυτό το άρθρο, στις 23 Αυγούστου, οι καταγεγραμμένοι θάνατοι ασθενών με Covid-19 έχουν ξεπεράσει παγκόσμια τους 800.000 ενώ τα κρούσματα τα 23.000.000, δηλαδή 3.000 κρούσματα ανά 1 εκατ. κατοίκους, με ποσοστό θνητότητας στο 3-4%, (που είναι μεγάλο αν συγκριθεί με το 0,1% της κοινής γρίπης). Με βάση τα στοιχεία του Αυγούστου, κάθε μέρα προστίθενται πάνω από 260.000 νέα κρούσματα από όλο το ηλικιακό φάσμα και όχι μόνο από τους άνω των 65 ετών. Στα καταγεγραμμένα κρούσματα περιλαμβάνονται μόνο τα άτομα που έχουν εξεταστεί και έχουν επιβεβαιωθεί ως θετικά με τους κανόνες εξέτασης και τη διαθεσιμότητα να διαφέρουν ανά χώρα. Δηλαδή, ο αριθμός των διαγνωσμένων κρουσμάτων δεν είναι παρά ένα (μικρό) τμήμα του πραγματικού αριθμού. Οι περισσότερες χώρες χρησιμοποιούν τα τεστ κατά προτεραιότητα για την ιχνηλάτηση, άλλες πραγματοποιούν τεστ μόνο στα βαριά περιστατικά και πολλές από τις φτωχές χώρες δεν διαθέτουν παρά περιορισμένες δυνατότητες πραγματοποίησης διαγνωστικών ελέγχων.1

Όμως, το πιο δραματικό στοιχείο είναι η συνεχιζόμενη αυξητική τάση των κρουσμάτων που καταγράφονται τους 2 τελευταίους μήνες. Και αν αναλογιστούμε ότι απαιτούνται ακόμα και βδομάδες   μέχρι κάποιος θετικός στον ιό άνθρωπος να αναπτύξει τέτοια συμπτώματα που θα τον οδηγήσουν σε επιδείνωση και τελικά στον θάνατο, αυτή η τελευταία συνεχιζόμενη αύξηση των κρουσμάτων δεν γνωρίζουμε πού μπορεί να οδηγήσει ως προς τον αριθμό των θανάτων στο άμεσο μέλλον. 

Η πραγματικότητα είναι ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται, εδώ και περίπου 8 μήνες, αντιμέτωπη με μία θανατηφόρα πανδημία που δεν γνωρίζουμε ούτε τη διάρκεια της ούτε και τη συνολική καταστροφή που θα επιφέρει. Τα χειρότερα είναι μπροστά μας.

Οι κυβερνήσεις σε όλο το κόσμο, και το σύστημα συνολικά, έχουν ακέραια την ευθύνη γι' αυτή την ανθρώπινη τραγωδία. Η εμφάνιση της πανδημίας βρήκε τα δημόσια συστήματα υγείας διαλυμένα, εξαιτίας των μακροχρόνιων πολιτικών λιτότητας και ιδιωτικοποιήσεων, και τις κυβερνήσεις παράλυτες και ανήμπορες να πάρουν έγκαιρα και ουσιαστικά μέτρα για να την αντιμετωπίσουν και να περιορίσουν την εξάπλωσή της. 

Μόνο όταν οι θάνατοι σε μία σειρά από χώρες εκτοξεύτηκαν, επέλεξαν το lockdown (που θεωρήθηκε πιο εύηχο από τον μεσαιωνικό όρο «καραντίνα») με στόχο την αναβολή της εξάπλωσης του ιού, για να «κερδίσει χρόνο το σύστημα υγείας», χωρίς κανένα συνοδευτικό υγειονομικό και πολιτικό σχέδιο αντιμετώπισης της κατάστασης που θα διαμορφωνόταν από την βέβαιη διάδοση της νόσου στη «μετά lockdown» εποχή. 

Δόθηκαν χρήματα στους καπιταλιστές που οι επιχειρήσεις τους επλήγησαν αλλά όχι στα δημόσια συστήματα υγείας που γονάτισαν από το βάρος της περίθαλψης των κρουσμάτων, ούτε στη βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας των εργαζόμενων, των φτωχών, των προσφύγων, των αστέγων που ήταν και η συντριπτική πλειοψηφία των θυμάτων.2 Η άρση του lockdown με την «επανεκκίνηση της οικονομίας», για να σωθούν τα κέρδη των βιομηχάνων και του τουρισμού, βρήκε την κοινωνία αντιμέτωπη με μία χειροτέρευση της υγειονομικής και οικονομικής κρίσης. 

Σήμερα, οι κυβερνήσεις κρύβονται πίσω από τις μάσκες και την «ατομική ευθύνη», κατηγορώντας τους «συνωστισμούς» και τον «τρόπο διασκέδασης της ανεύθυνης νεολαίας» και σπεκουλάρουν στην εύρεση του εμβολίου ως το «Άγιο Δισκοπότηρο» για την αντιμετώπιση της πανδημίας. Είναι επικίνδυνοι.

Η μόνη δύναμη που μπορεί να σώσει την ανθρωπότητα από τις θανατηφόρες συνέπειες της πανδημίας είναι οι εργατικοί αγώνες για την υπεράσπιση και διεύρυνση της δημόσιας και δωρεάν υγείας για όλες και όλους, για την προστασία των εργαζομένων και της νεολαίας στους χώρους δουλειάς και εκπαίδευσης, για την ασφαλή σίτιση και στέγαση όλων των «ευπαθών ομάδων» του πληθυσμού, για να μην μείνει καμία και κανένας χωρίς εισόδημα, για να μπει η επιστήμη και η έρευνα κάτω από το δικό μας έλεγχο για τις δικές μας ανάγκες και όχι για τα κέρδη. Αυτοί οι αγώνες, στην Ελλάδα και σε όλο το κόσμο, που ξεκίνησαν στη περίοδο του lockdown και δεν σταμάτησαν, είναι η μοναδική «ασπίδα προστασίας» απέναντι στην πανδημία και στο σύστημα που τις γεννάει και θυσιάζει ανθρώπινες ζωές.3 Σε τέτοιες στιγμές, η αντικαπιταλιστική αριστερά έχει και τη δύναμη και το καθήκον να μπει μπροστά, να εξηγήσει, να οργανώσει τους αγώνες, να ανοίξει την επαναστατική προοπτική απέναντι στην καπιταλιστική βαρβαρότητα.      

Ήταν μοιραίο και αναπόφευκτο ότι η πανδημία θα έβρισκε την κοινωνία τόσο απροετοίμαστη;

Η θεώρηση της πανδημίας ως ένα «απρόβλεπτο φυσικό φαινόμενο» ήταν, και εξακολουθεί να είναι, η «επίσημη γραμμή» των κυβερνήσεων από την πρώτη στιγμή της εμφάνισης της. Ιστορικά, οι πανδημίες λαμβάνουν χώρα σ' ένα κοινωνικό, πολιτικό και οικονομικό περιβάλλον και ως εκ τούτου η φύση και αυτής της πανδημίας, και η (μη) αντιμετώπιση της, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτή χωρίς την εξέταση της λειτουργίας του τρόπου παραγωγής και των προτεραιοτήτων του καπιταλισμού. Το 2020, με την δεδομένη πρόοδο και ανάπτυξη της επιστήμης, δεν ήταν καθόλου μοιραίο και αναπόφευκτο ότι η πανδημία θα έβρισκε την κοινωνία τόσο απροετοίμαστη. 

Μπορεί η Covid-19 να προκαλείται από ένα νέο κορονοϊό (SARS-CoV2) αλλά οι κορονοϊοί δεν είναι κάτι καινούριο για τους επιστήμονες. Ανακαλύφθηκαν ήδη από τη δεκαετία του 1960. Οι επιστήμονες προειδοποιούσαν τις κυβερνήσεις, από καιρό, ότι η εμφάνιση ιογενών πανδημιών αποτελεί μια τεράστια απειλή για την ανθρωπότητα εξαιτίας της σύγχρονης αγροτοβιομηχανικής παραγωγής αλλά και της ραγδαία συνεχιζόμενης καταστροφής του περιβάλλοντος που προκαλεί διαταραχή των οικοσυστημάτων.4 Υπήρχαν τέτοιες προειδοποιήσεις όχι μόνο από άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια αλλά και από διεθνή περιοδικά5 και εκθέσεις επιτροπών του ΟΗΕ. Δύο τέτοιες εκθέσεις επιτροπών του ΟΗΕ (από το 2015 και 2018) ήταν πολύ «προφητικές». 

Η μία έκθεση του 2015 αναφέρει:6 «Ο υψηλός κίνδυνος σοβαρών κρίσεων υγείας, υποτιμάται ευρέως και η ετοιμότητα και η ικανότητα αντίδρασης του κόσμου είναι θλιβερά ανεπαρκής…οι μελλοντικές επιδημίες θα μπορούσαν να υπερβαίνουν κατά πολύ την κλίμακα της καταστροφής που έφερε ο Έμπολα στην Δυτική Αφρική…πολύ συχνά ο παγκόσμιος πανικός για επιδημίες, έχει ακολουθηθεί από εφησυχασμό και αδράνεια. Για παράδειγμα, η πανδημία της γρίπης του 2009 προκάλεσε μια παρόμοια αναθεώρηση της παγκόσμιας ετοιμότητας, αλλά οι περισσότερες από τις συστάσεις δεν εφαρμόστηκαν. Αν είχαν εφαρμοστεί θα είχαν σωθεί χιλιάδες ζωές στην Δυτική Αφρική…Η παρακολούθηση και η αντιμετώπιση των εστιών μολύνσεων θα πρέπει να καθοδηγείται από τον ΠΟΥ, αλλά το βασικότερο ρόλο θα πρέπει να παίξει ένα κέντρο ετοιμότητας και αντίδρασης…θα πρέπει να υπάρχει και η καλύτερη διαθέσιμη τεχνολογία για τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αντιμετώπιση σε μία πιθανή αναδυόμενη απειλή». Η άλλη έκθεση του 2018 αναφέρει:7 «Η πρόληψη παρεμποδίζεται από τη συνεχιζόμενη έλλειψη πολιτικής βούλησης σε όλα τα επίπεδα…ενώ τα κράτη ανταποκρίνονται σε κρίσεις που αφορούν στη δημόσια υγεία μόνο όταν ξεκινά ο πανικός, δεν δαπανούν τους πόρους που απαιτούνται για να μην εξελιχθούν τα επιδημικά ξεσπάσματα σε πραγματικές καταστροφές… Τα συστήματα πρόληψης και αντίδρασης στην εμφάνιση ασθενειών δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση του τεράστιου αντίκτυπου, της ταχείας εξάπλωσης και του σοκ για την υγεία, τα κοινωνικά και οικονομικά συστήματα, από μια εξαιρετικά θανατηφόρα πανδημία, φυσική, τυχαία ή σκόπιμη. Δεν υπάρχουν επαρκείς επενδύσεις και προγραμματισμός για έρευνα και ανάπτυξη εμβολίων, αντιβιοτικών ευρέος φάσματος και κατάλληλων, μη φαρμακευτικών παρεμβάσεων…το κόστος επιδημιολογικού περιορισμού θα πνίξει εντελώς τις τρέχουσες προβλέψεις χρηματοδότησης για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης».

Όπως σχολιάζει το περιοδικό Foreign Policy για την τελευταία έκθεση:8 «το παραπάνω μήνυμα έχει σταλθεί πολλές φορές στο παρελθόν, με αμελητέες επιπτώσεις στις πολιτικές ηγεσίες, τους χρηματοοικονομικούς και τους πολυεθνικούς οργανισμούς. Συνεπώς, δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι αυτή η φορά θα είναι διαφορετική». Και είχε απόλυτο δίκιο.

Φαρμακοβιομηχανίες: Τα κέρδη τους κοστίζουν ανθρώπινες ζωές

Ας σταθούμε στις φαρμακοβιομηχανίες καθώς διεξάγεται ένα κυνήγι μεταξύ των φαρμακοβιομηχανιών, με πακτωλό επιχορηγήσεων από τις κυβερνήσεις ισχυρών χωρών και την ΕΕ, για το ποια θα παρασκευάσει και θα διαθέσει στην αγορά το εμβόλιο ενάντια στον κορονοϊό. 

Οι φαρμακοβιομηχανίες είχαν όλη τη δυνατότητα και τον χρόνο να βρισκόταν κοντά σε ένα φάρμακο ή/και ένα εμβόλιο πριν την εμφάνιση της επιδημίας στη Κίνα, και πριν αυτή πάρει διαστάσεις πανδημίας, ώστε πολύ λιγότεροι άνθρωποι να είχαν χάσει ή να χάνουν τη ζωή τους. Όμως, για τις φαρμακοβιομηχανίες η έρευνα για την πρόληψη παθογόνων επιδημιών κρίθηκε, πολλές φορές στο παρελθόν, ως «οικονομικά μη ενδιαφέρουσα».

Όπως αποκαλύπτει ο Daniel Boffey στη Guardian, οι μεγαλύτερες φαρμακευτικές βιομηχανίες της Ευρώπης απέρριψαν το 2017 πρόταση να εργαστούν πάνω σε ένα πρόγραμμα για την ταχύτερη παρασκευή εμβολίων για παθογόνους ιούς, όπως ο κορονοϊός.9 Το σχέδιο προτάθηκε από εκπροσώπους της Κομισιόν που συμμετέχουν στην Πρωτοβουλία Καινοτόμων Φαρμάκων (Innovative Medicines Initiative – IMI). 

Η IMI, που υπάρχει από το 2007, είναι μία Σύμπραξη Δημόσιου - Ιδιωτικού Τομέα που αποσκοπεί στην ενίσχυση της έρευνας καινοτόμων φαρμάκων στην Ευρώπη για λογαριασμό μεγάλων φαρμακευτικών βιομηχανιών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μία έμμεση χρηματοδότηση της ΕΕ προς τις φαρμακοβιομηχανίες «διά μέσω της έρευνας». Περισσότερες από 1.200 εταιρείες, πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και ρυθμιστικές αρχές συμμετέχουν στα διάφορα έργα της αλλά είναι οι μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες που καθορίζουν το πού θα κινηθούν τα κονδύλια για την καινοτομία και την έρευνα ανάλογα με το ποια επένδυση θεωρείται συμφέρουσα και αναμένεται να αποφέρει το μεγαλύτερο κέρδος. Στη συνέχεια, φυσικά, ιδιοποιούνται τα αποτελέσματα της έρευνας επιβάλλοντας πατέντες, πουλώντας ακριβά τα φάρμακα και τα εμβόλια. 

Όπως προκύπτει από έκθεση της οργάνωσης «Corporate Europe Observatory», που παρακολουθεί τη δράση της ΙΜΙ, η ΙΜΙ είχε απορρίψει τη χρηματοδότηση έρευνας για την πρόληψη πανδημιών με στόχο «να διευκολύνει την ανάπτυξη και την κανονιστική έγκριση εμβολίων κατά παθογόνων προτεραιότητας, στο μέτρο του δυνατού, πριν συμβεί μια πραγματική εστία». Η έρευνα θα αποσκοπούσε στην ανάπτυξη προσομοιώσεων σε υπολογιστές και στην ανάλυση ζωικών μοντέλων με στόχο να επιταχυνθεί η ανάπτυξη εμβολίων σε περίπτωση πανδημίας. Η ΙΜΙ αποφάσισε επίσης να μην συνχρηματοδοτήσει, μαζί με τον Συνασπισμό Καινοτομιών Επιδημιολογικής Ετοιμότητας (Coalition for Epidemic Preparedness Innovations-CEPI), έρευνα για την προετοιμασία κατά επιδημιών. Καμιά φαρμακοβιομηχανία (ανάμεσά τους και αυτές που σήμερα τρέχουν να παρασκευάσουν το εμβόλιο) δεν συμφώνησε να γίνει «εταίρος» του CEPI στην έρευνα και παραγωγή εμβολίων ή θεραπειών για μια παθογόνα επιδημία γιατί δεν είχαν ούτε εγγυήσεις κερδοφορίας ούτε και τα πνευματικά δικαιώματα της έρευνας. Από την άλλη, την ίδια περίοδο, εγκρίθηκαν ερευνητικά προγράμματα για τη φυματίωση, τα αυτοάνοσα νοσήματα, την ψηφιακή υγεία, το Αλτσχάιμερ, τον καρκίνο, τον διαβήτη. Έρευνα που ναι μεν είναι σημαντική, αλλά αποκτά προτεραιότητα για τις φαρμακοβιομηχανίες επειδή τα συγκεκριμένα φάρμακα είναι άμεσης και συχνής κατανάλωσης και προσφέρουν άμεσο και μεγάλο κέρδος. 

Ο πρύτανης της Εθνικής Σχολής Τροπικών Φαρμάκων στο «Baylor College of Medicine» στο Τέξας, Dr. Peter Hotez, αναφέρει στο NBC News:10 «Το ερευνητικό κέντρο μας ανέπτυξε, το 2016, εμβόλιο για τον κορονοϊό SARS αλλά το επιχειρηματικό ενδιαφέρον από τις φαρμακοβιομηχανίες ήταν ουσιαστικά εξαφανισμένο...SARS και Covid-19 είναι κατά περίπου 80% παρόμοιοι...ιδανικά θα είχαμε ένα εμβόλιο κορονοϊού έτοιμο εγκαίρως γι’ αυτήν την πανδημία και θα υπήρχε μια διαδικασία για να δοκιμαστεί». Την ίδια τοποθέτηση κάνει και ο Dr. Barney Graham, αναπληρωτής διευθυντής του Ερευνητικού Κέντρου Εμβολίων στο Εθνικό Ινστιτούτο Αλλεργίας και Λοιμωδών Νοσημάτων (NIAID) των ΗΠΑ:11 «Μετά την εξάλειψη των SARS και MERS οι επιστημονικές έρευνες ουσιαστικά σταμάτησαν λόγω έλλειψης χρηματοδότησης και επιχειρηματικού ενδιαφέροντος. Η ερευνητική πρόοδος φρέναρε παρότι μετά την εμφάνιση των MERS και SARS ήταν σαφές ότι οι κορονοϊοί θα αποτελούσαν απειλή». Ανάλογες τοποθετήσεις, για τις φονικές προτεραιότητες των φαρμακοβιομηχανιών, υπήρχαν πολλές.12 

Το κυνήγι του εμβολίου: Ο παραλογισμός του ανταγωνισμού…

Η πανδημία της Covid-19 αποδείχθηκε γρήγορα ότι ήταν διαφορετική, και ως προς την εξάπλωση και ως προς τα θανατηφόρα κρούσματα, από αυτές των SARS και MERS. Ο SARS εξαφανίστηκε σχετικά γρήγορα και ο MERS ήταν τοπικός μόνο στη Μέση Ανατολή. Τα συνεχόμενα μαζικά κρούσματα, κυρίως στην «επικερδή αγορά του αναπτυγμένου κόσμου», και το υψηλό ποσοστό θνησιμότητας από αυτά, ήταν η αιτία για να αλλάξουν προσανατολισμό οι φαρμακοβιομηχανίες βλέποντας μπροστά τους ένα νέο πεδίο κερδοφορίας που έχει δημιουργήσει η τεράστια «αγορά» της πανδημίας. 

Μαζί όμως με τα κέρδη των φαρμακοβιομηχανιών, το κυνήγι του εμβολίου έγινε πρωταρχικός στόχος και της άρχουσας τάξης και των κυβερνήσεων. Για δύο λόγους. Από τη μία για να κρύψουν τις αδυναμίες τους για τη μη πρόληψη και αντιμετώπιση της πανδημίας αλλά κυρίως για να στηρίξουν την απόφαση τους για την «επανεκκίνηση των οικονομιών» εν μέσω συνεχιζόμενης πανδημίας. Η υπόσχεση ενός ιατρικού τρόπου καταπολέμησης της Covid-19 είναι για τις κυβερνήσεις και τις άρχουσες τάξεις μια «καλή δικαιολογία» για να επιστρέψουν οι άνθρωποι στη δουλειά, ανεξάρτητα από τα συνεχιζόμενα και αυξημένα ποσοστά κρουσμάτων και θνησιμότητας. Έτσι, τα κράτη γίνονται «χορηγοί» στις φαρμακοβιομηχανίες, αφού ήδη «προπαραγγέλνουν» εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις από κάθε υποψήφια εταιρία που προσπαθεί να παρασκευάσει ένα πιθανό εμβόλιο. 

Η «κοινή λογική» λέει ότι, ακόμα και τώρα, το «επείγον της πανδημίας» θα έπρεπε να αναγκάσει τις κυβερνήσεις να υποχρεώσουν τις φαρμακοβιομηχανίες να συνεργαστούν ώστε να μπορούν να εκμεταλλευτούν από κοινού όλες τις διαθέσιμες επιστημονικές γνώσεις και πρακτικές για να παρασκευάσουν γρηγορότερα και να διαθέσουν δωρεάν φάρμακα και ένα, ή και περισσότερα, αποτελεσματικά και ασφαλή εμβόλια σε δισεκατομμύρια δόσεις ώστε να μπορεί να εμβολιαστεί όλος ο πληθυσμός και να σωθούν έτσι ανθρώπινες ζωές. Όμως, η λογική του καπιταλισμού, του τυφλού ανταγωνισμού για το κέρδος, οδηγούσε και εξακολουθεί να οδηγεί τις φαρμακοβιομηχανίες στον γνωστό, γι’ αυτές, δρόμο του ανταγωνισμού και των, λέγε με NOVARTIS, σκανδάλων.13 Σε έναν ανταγωνισμό για το ποια θα παρασκευάσει και θα «πατεντάρει» πρώτη το εμβόλιο σε σχέση με τους ανταγωνιστές της.  

Ο ανταγωνισμός είναι και ανάμεσα στα κράτη, που από τη μία ενισχύουν τον ανταγωνισμό ανάμεσα στις φαρμακοβιομηχανίες τους και από την άλλη τρέχουν για την έγκαιρη εξασφάλιση δόσεων εμβολίων σε βάρος άλλων κρατών. Σ’ αυτόν τον ανταγωνισμό, τα ισχυρά κράτη είναι στη πρώτη γραμμή. 

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει επενδύσει περίπου 1,2 δισ. δολάρια στην AstraZeneca για την ανάπτυξη, παραγωγή και παράδοση ενός πιθανού εμβολίου στις ΗΠΑ και έχει, ήδη, προπαραγγείλει 300 εκατ. δόσεις αυτού του εμβολίου, το ίδιο έχει κάνει με τη Sanofi καθώς και με την Pfizer/BioNTech. Η Βρετανία υπέγραψε συμφωνίες για την εξασφάλιση έως και 60 εκατ. δόσεων του εμβολίου από τις Sanofi/GlaxoSmithKline, για 30 εκατ. δόσεις του εμβολίου των BioNTech/Pfizer, για 60 εκατ. δόσεις του εμβολίου της Valneva και για 100 εκατ. δόσεις του εμβολίου της AstraZeneca. Η ΕΕ έχει συμφωνήσει για την αγορά 300 εκατ. δόσεων του εμβολίου AstraZeneca, με την επιλογή αγοράς 100 εκατομμυρίων περισσότερων δόσεων, για λογαριασμό των κρατών μελών της και βρίσκεται σε συζητήσεις για παρόμοιες συμφωνίες με άλλους παρασκευαστές εμβολίων. Η Ρωσία ανακοίνωσε ότι έχουν ήδη γίνει προπαραγγελίες για 1 δισ. δόσεων του εμβολίου της από 20 χώρες (Ινδία, Μεξικό, Βενεζουέλα κ.α.).

… θέτει νέους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία 

Αυτό ανάγκασε ακόμα και τον επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, να μιλήσει για «εμβολιαστικό εθνικισμό» και να δηλώσει ότι: «οι χώρες που βάζουν τα δικά τους συμφέροντα πάνω από αυτά των άλλων στην προσπάθειά τους να προμηθευτούν ένα πιθανό εμβόλιο κατά του κορονοϊού επιδεινώνουν την πανδημία... κανείς δεν είναι ασφαλής μέχρι να είναι όλοι…έχω στείλει επιστολή σε όλες τις χώρες μέλη του Οργανισμού με την οποία τους ζητώ να συμμετάσχουν στον μηχανισμό COVAX ο οποίος έχει στόχο να διασφαλίσει παγκοσμίως την άμεση, δίκαιη και ίση πρόσβαση σε εμβόλιο κατά της Covid-19.»14

Η απόφαση του Πούτιν να δώσει πιστοποίηση στο ρώσικο εμβόλιο Sputnik-V πριν καν ολοκληρωθεί το τρίτο (και πιο σημαντικό) στάδιο δοκιμών, που απαιτεί τον εμβολιασμό και την παρακολούθηση των παρενεργειών σε χιλιάδες ανθρώπους, δείχνει και τους κινδύνους της όλης διαδικασίας. H ταχύτητα στην έγκριση προκύπτει από την προσπάθεια της Ρωσίας να παρουσιαστεί ως μία νέα παγκόσμια επιστημονική υπερδύναμη. Στις ενστάσεις ο ρώσος υπουργός Υγείας, Μιχαήλ Μουράσκο, δηλώνει ότι «οι ξένοι συνάδελφοί μας φαίνεται να αντιλαμβάνονται τα συγκεκριμένα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του ρωσικού φαρμάκου και εκφράζουν απολύτως αβάσιμες γνώμες».15 Από την άλλη ο Τραμπ υπόσχεται, και πιέζει τις φαρμακευτικές και κατηγορεί το «βαθύ κράτος της FDA»16, ότι το εμβόλιο θα είναι έτοιμο πριν τις Προεδρικές Εκλογές των ΗΠΑ, στις 3 Νοέμβρη, για να το χρησιμοποιήσει ως όπλο στην εκστρατεία επανεκλογής του. Στην Ελλάδα, ο Κικίλιας δήλωνε ότι το Δεκέμβριο θα έχουμε τις πρώτες δόσεις του εμβολίου.

Όλες οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν επισπεύσει αλόγιστα τις διαδικασίες για την παραγωγή και τις δοκιμές του εμβολίου, με κίνδυνο να παραχθούν, στα αρχικά στάδια, εμβόλια που δεν θα έχουν δοκιμαστεί επαρκώς με ανυπολόγιστες συνέπειες σε όσους έχουν εμβολιαστεί. Οι ειδικοί διατυπώνουν έντονες επιφυλάξεις αν οι δοκιμές, που πρέπει να μελετηθούν πιθανές παρενέργειες σε διαφορετικούς ανθρώπους, μπορεί να ολοκληρωθούν τόσο γρήγορα. 

Και η τιμή του εμβολίου όταν βγει στην αγορά; Η Financial Times, επικαλούμενη ανώνυμες πηγές, αναφέρει ότι:17 «Η Moderna σχεδιάζει να τιμολογήσει το εμβόλιο της κατά του κορονοϊού μεταξύ 50 και 60 δολαρίων ανά διπλή δόση εμβολίου...η προτεινόμενη τιμή, διπλής δόσης του εμβολίου από τη Moderna προς τις κυβερνήσεις είναι αυξημένη συγκρινόμενη με την τιμή των 39 δολαρίων ανά διπλή δόση του εμβολίου της Pfizer/BioNTech, όπως προβλέπει η συμφωνία μεταξύ των δύο εταιριών και της αμερικανικής κυβέρνησης...Αναλυτές της αγοράς φαρμάκων δήλωσαν ότι αυτή η συμφωνία είναι πιθανό να πιέσει και άλλους παραγωγούς εμβολίων κατά του κορονοϊού να καθορίσουν παρόμοια επίπεδα τιμών». Ο Dr. Peter Hotez θεωρεί ότι: «Ο χρόνος αναμονής για τα εμβόλια της COVID-19 πιθανόν να είναι μεγαλύτερος για ανθρώπους σε αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες δεν έχουν συμφωνίες προμήθειας. Κάποιοι ίσως δυσκολευθούν να πληρώσουν τα εμβόλια που μπορεί να κοστίζουν πάνω από 40 δολάρια το άτομο…ανησυχώ ότι τα εμβόλια δεν θα φθάσουν σύντομα σε αναπτυσσόμενες χώρες».

Η πραγματικότητα πίσω από την προπαγάνδα

Η πραγματικότητα είναι ότι ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο, εξαιτίας των «χαμένων ευκαιριών» από προηγούμενες πανδημίες, του τρόπου που δουλεύει η φαρμακοβιομηχανία αλλά και της περίπλοκης αλυσίδας παραγωγής εμβολίων, δεν θα είναι, δυστυχώς, μία υπόθεση λίγων μηνών. 

Μέχρι τώρα, στα μέσα του Αυγούστου, δεν υπάρχει κάποιο εμβόλιο που να έχει πάρει άδεια για να κυκλοφορήσει, πλην αυτό της Ρωσίας. Υπάρχουν 7 εμβόλια στην τελική φάση των κλινικών δοκιμών, 17 εμβόλια στην 2η φάση δοκιμών και 25 στην 1η φάση, δηλαδή 49 (!) εμβόλια σε εξέλιξη. Από αυτά κανένα δεν ξέρουμε αν τελικά θα δουλέψει και πόσο αποτελεσματικό μπορεί να είναι.  

Η επιδημιολόγος του ΠΟΥ, Μαρία βαν Κέρκοβ, σχολίασε18 ότι οι «ειδικοί ακόμη μαθαίνουν πόσο ισχυρή είναι η αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος των ανθρώπων στον SARS-CoV-2 και πόσο καιρό διαρκεί». 

Ακόμα και όταν βρεθεί το κατάλληλο εμβόλιο, η περίπλοκη αλυσίδα παραγωγής, συσκευασίας, αποθήκευσης και μεταφοράς εμβολίων θα χρειαστεί μήνες προκειμένου να συγκροτηθεί.19 (Οι αλυσίδες εφοδιασμού περιέχουν και κάποιους ασυνήθιστους αλλά απαραίτητους «κρίκους», όπως π.χ. αίμα πεταλοειδούς κάβουρα, έλαιο συκωτιού καρχαρία κ.α. που δεν υπάρχουν σε φυσική επάρκεια και θα πρέπει να κατασκευαστούν τεχνητά υποκατάστατα).

Ενώ τα παραδοσιακά εμβόλια λειτουργούν εκθέτοντας το ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος σε έναν ιό που έχει εξασθενίσει ή και σκοτωθεί, προσφάτως, έχουν αναπτυχθεί εντελώς νέοι τύποι εμβολίων στα οποία γίνεται χρήση DNA και mRNA. Αυτά τα εμβόλια αντιγράφουν κομμάτια του γενετικού υλικού του ιού και στη συνέχεια προγραμματίζουν τα κύτταρα του ίδιου του σώματος για την παραγωγή αντιγόνων που εκπαιδεύουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτή η προσέγγιση είναι ταχύτερη και πιο τυποποιημένη και έχει προοπτικές να αποδειχθεί ασφαλής, καθώς δεν περιλαμβάνει την έκθεση ατόμων στον ιό. Τεχνολογίες εμβολίων DNA και mRNA εμπλέκονται σε εκείνα της Pfizer και της Moderna. Ωστόσο, το mRNA δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ για την παραγωγή εμπορικού εμβολίου για ανθρώπους, πόσο μάλλον για χρήση σε μαζική κλίμακα. 

Επιπλέον επειδή το mRNA χάνει ταχύτατα τις χημικές του ιδιότητες πρέπει να «καλυφθεί» από μια πολύ σπάνια ουσία η οποία ονομάζεται vaccinia capping enzyme (VCE). Μόνο 10 λίβρες VCE αρκούν για την παραγωγή εκατό εκατομμυρίων δόσεων εμβολίου mRNA, ωστόσο οι υπάρχουσες διαδικασίες παραγωγής VCE απαιτούν τόσο μεγάλη χωρητικότητα βιοαντιδραστήρα που η παραγωγή 10 λιβρών θα κόστιζε περίπου 1,4 δισ. δολάρια. Το σημαντικότερο πρόβλημα είναι ότι η παγκόσμια ικανότητα βιοαντιδραστήρων δεν μπορεί να υποστηρίξει την παραγωγή του ενζύμου σε τόσο μεγάλη ποσότητα, παράγοντας παράλληλα και άλλα εμβόλια και φάρμακα κατά του καρκίνου. 

Ακόμη και η παράδοση και αποθήκευση αυτών των εμβολίων μπορεί να αποδειχθεί περίπλοκη υπόθεση γιατί θα πρέπει να μεταφέρονται και να αποθηκεύονται σε ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα δύσκολο, έως αδύνατο, στις φτωχές χώρες.20

Το ιστορικό ανάπτυξης και χρήσης εμβολίων έχει απογοητευτικά αποτελέσματα

Οι επιδημίες από τη Γρίπη των Χοίρων και του Έμπολα εξακολουθούν να υφίστανται ακόμα και σήμερα στη Δυτική Αφρική. Στη Γρίπη των Χοίρων, όχι μόνο οι προμήθειες του εμβολίου ήταν εξαιρετικά περιορισμένες, αλλά υπήρχαν και μια σειρά βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων χρόνιων παρενεργειών που προκαλούσε το εμβόλιο (αρθρίτιδα, ινομυαλγία, λεμφαδενοπάθεια, εξανθήματα, φωτοευαίσθητα εξανθήματα) επειδή δεν είχε δοκιμαστεί για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε κατάλληλο δείγμα ανθρώπων. 

Στην περίπτωση του Έμπολα, που ξέσπασε το 2013 και σκότωσε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, το εμβόλιο κυκλοφόρησε μόλις το 2019 και αυτό εξαιτίας δωρεών, κρατικών επιχορηγήσεων και την επιμονή του ΠΟΥ που έβλεπε «κινδύνους για την ανάπτυξη». Το εμβόλιο, που αναπτύχθηκε από τη φαρμακευτική εταιρεία Johnson & Johnson, ήταν ένα μερικώς δοκιμασμένο, μη αποδεδειγμένο και χωρίς άδεια εμβόλιο. Ο Oly Ilunga Kalenga, ο υπουργός Υγείας της ΛΔ του Κονγκό  είχε αρνηθεί τη χρήση του καθώς υποστήριζε ότι δεν έχει αποδειχθεί απόλυτα ότι είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό. Τελικά παραιτήθηκε όταν η κυβέρνηση δέχθηκε «ισχυρές πιέσεις» και υπέκυψε στην κυκλοφορία του. Υπολογίζεται ότι περίπου 2.200 άτομα έχουν χάσει τη ζωή τους από τη πειραματική χρήση του εμβολίου.21 

Πάνω από 30 χρόνια έχουν περάσει αφότου οι επιστήμονες απομόνωσαν τον ιό HIV, που προκαλεί το AIDS, αλλά δεν έχουμε ακόμα το εμβόλιο αν και είναι άμεσα αναγκαίο γιατί, σχεδόν 40 χρόνια μετά από την αρχή της επιδημίας, 1.7 εκατ. άνθρωποι μολύνονται κάθε χρόνο, οι περισσότεροι εκ των οποίων στην Αφρική και ιδίως στο νοτιότερο τμήμα της. Ο ιός του Δάγκειου Πυρετού εντοπίστηκε το 1943 αλλά το πρώτο εμβόλιο εγκρίθηκε μόλις πέρυσι και αυτό πάλι εν μέσω μεγάλων ανησυχιών για την αποτελεσματικότητα και τις παρενέργειες του. Για να έχουμε μία εικόνα, το ταχύτερο εμβόλιο που αναπτύχθηκε ποτέ ήταν αυτό για την Παρωτίτιδα. Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια.22

Το αισιόδοξο είναι ότι οι επιστήμονες έχουν ήδη εργαστεί στο παρελθόν για εμβόλια κορονοϊού, οπότε δεν ξεκινούν από το μηδέν. Δύο προηγούμενοι κοροναϊοί (SARS και MERS) αναλύθηκαν και οι δύο προς αναζήτηση ενός εμβολίου. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν μπορούν σίγουρα να βοηθήσουν τους επιστήμονες να δημιουργήσουν ένα εμβόλιο για την Covid-19, αλλά υπάρχουν και πολλά ακόμα να μάθουν και κυρίως να αντέξουν στις ασφυκτικές πιέσεις των φαρμακευτικών εταιριών και των κυβερνήσεων.

Με τη στάση (και) της φαρμακευτικής βιομηχανίας, πριν και στη διάρκεια της πανδημίας, καταρρέει το αστικό ιδεολόγημα ότι «ο ελεύθερος ανταγωνισμός φέρνει πρόοδο και προάγει την επιστήμη». Το κυνήγι του κέρδους για τις φαρμακοβιομηχανίες άφησε απροστάτευτη την ανθρωπότητα απέναντι και σε αυτή την πανδημία, όπως είχε κάνει και πιο πριν και με το AIDS, τον Έμπολα, το Ζίκα και τόσες άλλες «μη κερδοφόρες» ασθένειες. Η αιτία βρίσκεται στο ίδιο το σύστημα. 

Στον καπιταλισμό το φάρμακο, το εμβόλιο, η θεραπεία, η ίδια η υγεία μας είναι εμπορεύματα και όχι αγαθά. Για τις φαρμακοβιομηχανίες η παραγωγή φαρμάκων αποτελεί το μέσο για την επίτευξη της κερδοφορίας τους και όχι ο μοναδικός σκοπός τους. Το ποια φάρμακα ή εμβόλια και για ποιες ασθένειες θα παρασκευαστούν, αν θα βγουν στην αγορά ή όχι και σε τι ποσότητες και σε τι τιμές, ποιές έρευνες για την ανακάλυψη νέων φαρμάκων θα γίνουν, καθορίζονται όχι από τις ανάγκες της ανθρωπότητας αλλά από το κέρδος των φαρμακοβιομηχανιών. Αυτό τον παραλογισμό πρέπει να τον σταματήσουμε. Γι’ αυτό θα πρέπει να σταθούμε δίπλα στους εργατικούς αγώνες. 

Δημόσια, ποιοτική και δωρεάν υγεία και φαρμακευτική αγωγή για όλες και όλους. Κρατικοποίηση, χωρίς αποζημίωση, των φαρμακοβιομηχανιών με εργατικό έλεγχο και κεντρικό σχεδιασμό στην παραγωγή και στην έρευνα για την αντιμετώπιση όλων των γνωστών ασθενειών. 

Για να μπουν οι ανάγκες μας πάνω από τα κέρδη των καπιταλιστών. Για να τελειώνουμε μ' αυτό το σύστημα που γεννά πανδημίες και σκορπάει θάνατο.

Σημειώσεις

1. https://news.google.com/covid19/map?hl=el&gl=GR&ceid=GR%3Ael

2. Πάνος Γκαργκάνας, «Η πολλαπλή αποτυχία του καπιταλισμού», Σοσιαλισμός από τα κάτω Νο 140, https://socialismfrombelow.gr/article.php?id=1237

3. Στέλιος Μιχαηλίδης, «Κυβέρνηση θανάτου - Παράλυτη στην έξαρση του κορονοϊού: Οι εργάτες της Υγείας είναι η ασπίδα μας», Εργατική Αλληλεγγύη», Νο 1434, https://ergatiki.gr/article.php?id=22675&issue=1434

4. Τζόζεφ Τσουνάρα, «Ο σοσιαλισμός στα χρόνια της πανδημίας», https://state2parastatescam.blogspot.com/2020/04/blog-post.html. Μετάφραση από το περιοδικό International Socialism Journal Νο 166 isj.org.uk/socialism-in-a-time-of-pandemics/ και Sonia Shah, «Από που προέρχονται οι κορονοϊοί», ελληνική έκδοση της Monde diplomatique, μετάφραση από το περιοδικό Nation, https://monde-diplomatique.gr/?p=4114.

5 Bryan Walsh, «The World Is Not Ready for the Next Pandemic», TIME Magazine, https://time.com/magazine/us/4766607/may-15th-2017-vol-189-no-18-u-s/

6. https://www.cnn.gr/kosmos/story/21025/ohe-aproetoimastos-o-planitis-gia-mia-pagkosmia-pandimia

7. http://www.ertopen.com/news/ellada/koinwnia/item/54209-ekthesh-se-ohe-kai-poy-%C2%ABthema-chronoy-mia-pagkosmia-thanathfora-pandhmia%C2%BB

8. https://tvxs.gr/news/ygeia/i-ekriksi-mia-pagkosmias-thanatiforas-pandimias-einai-thema-xronoy

9. Daniel Boffey, «Exclusive: big pharma rejected EU plan to fast-track vaccines in 2017, World’s top drug firms turned down proposals for work on pathogens like coronavirus», The Guardian, https://www.theguardian.com/world/2020/may/25/exclusive-big-pharma-rejected-eu-plan-to-fast-track-vaccines-in-2017 

10. Mike Hixenbaugh, «Scientists were close to a coronavirus vaccine years ago. Then the money dried up», https://www.nbcnews.com/health/health-care/scientists-were-close-coronavirus-vaccine-years-ago-then-money-dried-n1150091

11. Knvul Sheikh και Katie Thomas, «Researchers Are Racing to Make a Coronavirus Vaccine. Will It Help?», The New York Times, https://www.nytimes.com/2020/01/28/health/coronavirus-vaccine.html

12. Γιώργος Πίττας, «Οι ένοχοι της πανδημίας- Φαρμακοβιομηχανίες: φονικές προτεραιότητες», Εργατική Αλληλεγγύη Νο 1416, https://ergatiki.gr/article.php?id=22017

13. Βλέπε: Σωτήρης Κοντογιάννης, «Φαρμακοβιομηχανίες: Ένα ατέλειωτο σκάνδαλο», Εργατική Αλληλεγγύη Νο 1391, https://ergatiki.gr/article.php?id=20986, Στέλιος Μιχαηλίδης, «Σκάνδαλο Νovartis: Μόνη λύση η κρατικοποίηση με εργατικό έλεγχο», Εργατική Αλληλεγγύη Νο 1312, https://ergatiki.gr/article.php?id=17894 και Γιώργος Pάγκος, Σκάνδαλο NOVARTIS: Συνειδητή πολιτική φαρμακοβιομηχανιών και κυβερνήσεων, Εργατική Αλληλεγγύη Νο 1311, https://ergatiki.gr/article.php? id=17844.

14. «ΠΟΥ: Να δοθεί άμεσα τέλος στον εμβολιαστικό εθνικισμό», https://www.capital.gr/diethni/3475181/pou-na-dothei-amesa-telos-ston-emboliastiko-ethnikismo

15. https://www.rizospastis.gr/story.do?id=10892172

16. «Τραμπ: Το «βαθύ κράτος» της FDA θέλει να καθυστερήσει το εμβόλιο για τον νέο κορωνοϊό»,  Καθημερινή, 22.08.20, https://www.kathimerini.gr/1093028/article/epikairothta/kosmos/tramp-to-va8y-kratos-ths-fda-8elei-na-ka8ysterhsei-to-emvolio-gia-ton-neo-korwnoio

17. https://www.ft.com/content/405c0d07-d15a-4f5b-8a77-3c2fbd5d4c1c

18. Βλέπε παραπομπή 14.

19. Scott Duke Kominers and Alex Tabarrok, «Vaccines Use Bizarre Stuff. We Need a Supply Chain Now.», Bloomberg Opinion, https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2020-08-18/a-resilient-covid-19-vaccine-supply-chain-starts-now?srnd=opinion. 

20. ό.π.

21. Η αντιμετώπιση των αφρικανικών πληθυσμών ως πειραματόζωα για νέες θεραπείες και εμβόλια εξακολουθεί να υπάρχει από τη διάρκεια της αποικιοκρατίας μέχρι και σήμερα. Ο «Επίμονος Κηπουρός» παραμένει πάντα μία επίκαιρη ταινία.

22. Βλέπε επίσης: Lee Humber, «Will a vaccine save us from Covid-19 and future epidemics?», Socialist Review Νο 459, http://socialistreview.org.uk/459/will-vaccine-save-us-covid-19-and-future-epidemics-0

Πριν 40 χρόνια: Fad Gadget - Fireside Favourite

Πριν 40 χρόνια: Theatre of Hate - Original sin

ΣΚΑΪ ΞΕΦΤΙΛΕΣ - ΔΕΝ ΞΕΧΝΩ!

 

Ο ΠΑΥΛΟΣ ΖΕΙ - ΤΣΑΚΙΣΤΕ ΤΟΥΣ ΝΑΖΙ

 

Πριν 30 χρόνια: Scorpions - Live in Athens

Πριν 30 χρόνια: Tina Turner - Live in Athens

Πριν 30 χρόνια: Jerry Lee Lewis - live in Athens

Πριν 30 χρόνια: ALICE COOPER - LIVE IN ATHENS

Dark Side of ABBA's Euphoric Pop Music

Πριν 20 χρόνια: Πράγα - IMF/WORLD BANK SUMMIT & PROTESTS WRAP

Πριν 20 χρόνια: Wu-Tang Clan - Hollow Bones

Πριν 20 χρόνια: Marilyn Manson - Disposable Teens

Πριν 20 χρόνια: The Fall - WB

Πριν 20 χρόνια: Fatboy Slim - Ya Mama

Πριν 20 χρόνια: Erasure - Freedom

Πριν 20 χρόνια: Placebo - Special K

Πριν 20 χρόνια: The Go-Betweens - Going Blind

Πριν 20 χρόνια: Madonna - Music

Πριν 20 χρόνια: Goldfrapp - Deer Stop

Πριν 20 χρόνια: The Dandy Warhols - Bohemian Like You

Πριν 20 χρόνια: Morcheeba - Rome wasn't built in a day

Πριν 20 χρόνια: SAINT ETIENNE - Just A Little Overcome

Πριν 20 χρόνια: The White Stripes - You're Pretty Good Looking (For A Girl)

Πριν 20 χρόνια: Eminem ft. Dido - Stan

Πριν 20 χρόνια: Veruca Salt - Yeah Man

Πριν 20 χρόνια: Stereolab - I Feel The Air (Of Another Planet)

Πριν 20 χρόνια: Fishbone - Shakey Ground

Πριν 20 χρόνια: Six By Seven - Another Love Song

Πριν 20 χρόνια: The The - Boiling Point

Πριν 20 χρόνια: Smashing Pumpkins - Machina/The Machines of God

Πριν 20 χρόνια: AIR - Playground Love

Πριν 20 χρόνια: Primal Scream - Kill All Hippies

Πριν 10 χρόνια: The Black Eyed Peas - The Time (Dirty Bit)

Underworld - Bird 1

Πριν 10 χρόνια: Klaxons - Gravity's Rainbow

Πριν 10 χρόνια: Arcade Fire - The Suburbs

Πριν 10 χρόνια: Scissor Sisters - Take Your Mama

Πριν 10 χρόνια: Scissor Sisters - Laura

Πριν 10 χρόνια: The Black Keys - Tighten Up

Πριν 10 χρόνια: David Byrne & Fatboy Slim - Please Don't (feat. Santigold)

Πριν 10 χρόνια: Goldfrapp - Rocket

Πριν 10 χρόνια: Gorillaz - DARE

Πριν 10 χρόνια: The Knife - Heartbeats

Πριν 10 χρόνια: Ladytron - Playgirl

Πριν 10 χρόνια: VITALIC - Second Lives

Πριν 40 χρόνια: The Birthday Party - Peel Session

Billy Lugosi - Romeo & Alice

Billy Lugosi - Return of the Smalltown Boy

Πριν 10 χρόνια: Röyksopp - Forsaken Cowboy

Πριν 10 χρόνια: Crystal Castles - BAPTISM

Πριν 10 χρόνια: LCD Soundsystem - Dance Yrself Clean

Πριν 10 χρόνια: The Chemical Brothers - Snow

Πριν 10 χρόνια: Scissor Sisters - Invisible Light

Πριν 10 χρόνια: Daft Punk- Derezzed

Πριν 60 χρόνια: René Clément - Plein Soleil

Πριν 50 χρόνια: Philippe Sarde ‎– Les Choses De La Vie

Πριν 60 χρόνια: Jean-Luc Godard - A bout de souffle

Lady Turns Blue - Ominous Dancing (Exceptional Mix)

Έλαβα μέρος ως εθελοντής στην πρώτη δοκιμή του νέου ρωσσικού εμβολίου για την Covid-19 στην Ελλάδα

 

Φίλες και φίλοι, σας ενημερώνω ότι πριν από λίγο έλαβα μέρος ως εθελοντής στην πρώτη δοκιμή του νέου ρωσσικού εμβολίου για τον Covid-19 στην Ελλάδα. Το συστήνω ανεπιφύλακτα σε όλους! 

Σας διαβεβαιώ ότι είиαι aπόλυτα aσφαλές, δeν έχει κaνιέτ аπολύτως παяενеργια κaι ότι αισфаνομмаι χoρoshό я Время планировать поездку в Россию. Россия также является лучшей страной в мире, а русские - лучшими людьми на планете. Владимир Путин, я тебя люблю!

Lady Turns Blue - Sacrifice in Metropolis

Πριν 30 χρόνια: RUN DMC - Faces

Πριν 30 χρόνια: Adamski & Seal - Killer

Πριν 30 χρόνια: THE ART OF NOISE - ART OF LOVE

Πριν 30 χρόνια: The KLF - Chill Out

Πριν 60 χρόνια: Thelonious Monk's Bootleg Series

Πριν 70 χρόνια: Nat King Cole - Mona Lisa

Πριν 60 χρόνια: Chubby Checker - Let's Twist Again

Milwaukee Bucks Players Speak On Boycott

NF - Leave Me Alone

Πριν 40 χρόνια: The Psychedelic Furs - We Love You